|
د
پښتو ژبي الفبې
د پښتو ژبي د الفبې
توري په لاندي ډول ليكل كيږي :
ا ب پ ت ټ ث ج چ ح خ
څ ځ د ډ ذ ر ړ ز ژ س
ش ښ ص ض ط ظ ع غ ف ق
ك ګ ل
م ن ڼ و
ه ى
په
پورتنيو تورو كي دغه لاندي اته توري خاص د پښتو توري دي :
ټ څ ځ ډ ړ ږ ښ ڼ
كه څوك غواړي چي سوچه پښتو خبري يا ليكنه وكړي نو هغه كلمې دي په خپلو ليكنو او
خبرو كي خوښي كړي چي د دغو اتو تورو دجملې څخه يو يا څو توري پكښي راغلي وي.
دالفبې په پورتنيو تورو كي دغه لاندي لس توري د عربي ژبي توري دي ياني كه
په كومه كلمه كي يو يا څو د دغو تورو څخه راغلي وي نو هغه كلمه عربي ده :
ث ح ذ ص ض ط ظ ع ف ق
په پښتو ژبه كي اوازلرونكي توري :
په پښتو كي ( و ، ا ، ى ) اواز لرونكي توري او هغه نور توري يې بې
اوازه دي .
په پښتو كي ( ى ) لاندي ډولونه لري :
( ى ) لكه سپى ، سړى ، غويى دى او داسي نور .
( ي ) لكه كالي ، بنګړي ، مامي ، دي او داسي نور.
( ې ) لكه ادې ، شيدې ، مستې ، پايڅې او نور .
(ۍ ) لكه ډوډۍ ، ګاډۍ ، چوكۍ ، غالۍ ، ملالۍ ، او نور. دا (ۍ) د مونث يا ښځينه
نومو دپاره راځي .
( ئ ) لكه ښوونكئ ، زده كوونكئ ، دئ او نور . دغه د (ئ) د مذكر يانرينه نومو د
پاره راځي .
د تلفظ د مخي دغه هره ( ى ، ي ، ې ، ۍ ، ئ ) په هر ځاى كي خپل اواز ساتي مګر د
پښتو ژبو مناطقو تر منځ د ځينو كلمو په تلفظ كي څه توپير شته :
څوك وايي : دا كتاب دئ .
څوك وايي : دا كتاب دې .
څوك وايي : دا كتاب دى .
په پښتو كي ( و ) دوه ډوله تلفظ كيږي مګر په ليكلو كي دواړه يو شان ليكل كيږي
لكه :
( و) لكه زانګو ، بيزو ، ښارو ، كاكو او نور . چي زياتره د مونث (ښځينه) نومو د
پاره راځي.
( و )لكه : كډو ، بازو ، زوى ، بوى او نور . چي زياتره د مذكر ( نرينه ) نومو د
پاره راځي .
په پښتو كي ( ه ) دوه ډوله تلفظ كيږي لكه :
( ه ، هه) لكه : پښه ، ګډوه ، ښځه ، پښتنه او نور .
(ه ) لكه : وراره ، كاږه ، ويده ، او نور .
Ord
كلمه
هر مانا لرونكئ تورئ كلمه بلل كيږي لكه زه ، دوى ، ميز ، كتاب او
نور . كلمه لاندي ډولونه لري :
Substantiv
اسم ( نوم
)
Pronomen
ضمير
Adjektiv
صفت
Verb
فعل
Adverb
قيد
Konjeunktion
د وصل يا يوځاى كولو تورئ
Preposition
د ارتبا ط تورئ
۱ اسم يا نوم
اسم هغه كلمه ده چي د يو شي ، انسان ، حيوان يا ځاى نوم وي لكه :
سړى ، كتاب ، ښوونځى ، كور ، افغانستان ، خوب ، كاغذ او نور .
اسم پر دوه ډوله دئ لكه عام اسم او خاص اسم
الف – عام اسم
هغه اسم ته وايي چي د هغه جنس د ټولو غړو نوم وي لكه ميز، كتاب، هلك، ښځه، ښار،
قلم او نور .
ب- خاص اسم
هغه اسم ته وايي چي د هغه په ډول بل نه وي. لكه احمد، كابل، هالنډ، لمر او نور.
اسم د شمير د مخي يامفرد( يو) وې اړ يا جمع (ډير) .
مفرد يعني (يو) لكه قلم، كاغذ، سړۍ، ميز او نور .
جمع يعني (ډير) لكه قلمونه،كاغذونه، ميزونه او داسي نور .
اسم د حالت له مخي يا فاعل وي يا مفعول :
Subjekt
فاعل
فاعل هغه څوك يا شى دئ چي يو كار كوي يعني فعل يا كار د ده له خوا اجرا كيږي
لكه :
ځواكمن ښونځي ته ولاړ .
په پورته جمله كي ځواكمن فاعل دئ .
Objekt
مفعول
مفعول هغه څوك دئ چي د فاعل فعل يا كار پرى اجرا كيږي لكه :
زمرك اڅك ته وويل .
په پورتنۍ جمله كي اڅك مفعول دئ ځكه چي د ويلو فعل پري اجرا كيږي .
يو بل مثال يي لكه : ښوونكې زده كوونكي په وويل .
پدي جمله كي ښوونكي فاعل او زده كوونكې مفعول دئ .
اسم د جنس د مخي دري ډوله دي لكه :
۱- مونث (ښځه): لكه غوا، پښه، پياله، انا، بيزو، او نور .
۲- مذكر (نر): لكه نيكه، پلار، ورور، طوطي او نور .
۳- مستوي جنس : چي دواړو نر او ښځي ته يو ډول راځي لكه ميږي، مچ، غوماشه او نور
.
|